เลิกเหล้าหักดิบอันตรายไหม นอนไม่หลับ มือสั่น ทำยังไง และกินอะไรแทน
เลิกเหล้ากะทันหันอันตรายเฉพาะคนที่ดื่มหนักทุกวันจนติดทางกาย (เสี่ยงชัก) วิธีดูว่าหักดิบได้ไหม ไทม์ไลน์ 7 วันแรก นอนไม่หลับทำยังไง และกินอะไรแทนเมื่ออยากดื่ม
“เลิกเหล้าหักดิบ” เป็นคำที่คนถามทีม HP100 บ่อยพอ ๆ กับ “เลิกยาบ้าหักดิบ” แต่คำตอบต่างกันคนละขั้ว ยาบ้าหักดิบได้ ส่วนเหล้าสำหรับบางคน หักดิบไม่ได้ เพราะอาจถึงชีวิต บทความนี้ช่วยให้คุณดูออกว่าตัวเองอยู่กลุ่มไหน และถ้าเลิกแล้วนอนไม่หลับ มือสั่น อยากดื่ม ต้องทำยังไง
คุณอยู่กลุ่มไหน: ดื่มสังสรรค์ หรือติดทางกาย
แอลกอฮอล์เป็นสารกดประสาท เมื่อดื่มทุกวันต่อเนื่อง สมองจะปรับตัวโดย “เร่งเครื่อง” ให้ตื่นตัวขึ้นเพื่อสู้กับฤทธิ์กด พอหยุดกะทันหัน สมองที่เร่งเครื่องไว้ไม่มีอะไรมาถ่วง จึงเกิดอาการถอน (ลงแดง) ซึ่งในรายที่ติดทางกายรุนแรงอาจชักได้
สัญญาณว่าติดทางกายแล้ว ตอบ “ใช่” ข้อใดข้อหนึ่งถือว่าเข้าข่าย
- ดื่มแทบทุกวันต่อเนื่องเกิน 2–3 เดือน หรือดื่มหนักมานานเป็นปี
- ตื่นเช้ามามือสั่น เหงื่อออก ใจสั่น และ อาการหายเมื่อได้ดื่ม
- เคยหยุดดื่มแล้วมีอาการสั่น หลอน หรือชักมาก่อน
- ต้องดื่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ถึงจะเมาเท่าเดิม
- มีโรคตับ โรคหัวใจ ลมชัก หรืออายุเกิน 60
ถ้าเข้าข่าย อย่าหักดิบเอง ให้ไปโรงพยาบาลรัฐใกล้บ้าน (คลินิกเลิกเหล้า คลินิกจิตเวช หรือห้องตรวจอายุรกรรม) แพทย์มียาช่วยถอนที่ทำให้ผ่าน 5–7 วันแรกได้โดยไม่ชัก ส่วนใหญ่เป็นแบบผู้ป่วยนอก ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล
ถ้าดื่มเฉพาะสังสรรค์ สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง ไม่มีอาการตอนเช้า หยุดเลยได้ อาการที่เจอจะเป็นแค่นอนไม่หลับ หงุดหงิด และอยากดื่ม ซึ่งรับมือเองได้ตามหัวข้อถัดไป
หยุดกะทันหันแล้วเกิดอะไรขึ้น ไทม์ไลน์ 7 วัน
| เวลาหลังแก้วสุดท้าย | อาการ |
|---|---|
| 6–12 ชั่วโมง | มือสั่น เหงื่อออก ใจสั่น คลื่นไส้ กระวนกระวาย นอนไม่หลับ |
| 12–48 ชั่วโมง | อาจเห็นภาพหรือได้ยินเสียงหลอน และ ชัก (เสี่ยงสูงสุดช่วงนี้) |
| 48–72 ชั่วโมง | ภาวะ delirium tremens: สับสน ไข้สูง ความดันพุ่ง เสี่ยงถึงชีวิต ต้องอยู่โรงพยาบาล |
| วันที่ 4–7 | อาการทางกายสงบ เหลือนอนไม่หลับ อ่อนเพลีย อารมณ์แกว่ง |
| สัปดาห์ที่ 2–6 | นอนค่อย ๆ ดีขึ้น ความอยากดื่มมาเป็นระลอก ค่าตับและความดันเริ่มลด |
รายละเอียดเทียบกับสารอื่นอยู่ใน อาการลงแดงกี่วันหาย
วิธีเลิกที่ปลอดภัยสำหรับคนที่ยังไม่ติดทางกาย
- เลือกวัน ที่ไม่มีงานเลี้ยงใน 2 สัปดาห์ข้างหน้า และบอกคนใกล้ตัวอย่างน้อย 1 คน
- เคลียร์บ้าน ไม่เก็บเหล้า เบียร์ ไวน์ ไว้ในบ้านเลย แม้ “ของแขก”
- เปลี่ยนเวลาเดิม ช่วงเวลาที่เคยดื่ม (หลังเลิกงาน ก่อนนอน) ให้มีกิจกรรมอื่นรออยู่ เช่น อาบน้ำ ออกไปเดิน ดูซีรีส์ตอนยาว
- เลี่ยงวงดื่ม 1 เดือนแรก ไม่ต้องรู้สึกผิด บอกเพื่อนตรง ๆ ว่าพักเหล้า
- ดื่มน้ำ กินให้ครบ ร่างกายคนดื่มประจำมักขาดวิตามินบี 1 โฟเลต แมกนีเซียม ดูรายละเอียดใน ดื่มหนัก ตับส่งสัญญาณอะไร
- ลดทีละน้อยก็ได้ ถ้ากังวลเรื่องหักดิบ ลดจำนวนแก้วลงครึ่งหนึ่งทุก 3–4 วัน จนเหลือศูนย์ใน 2 สัปดาห์ วิธีนี้ลดอาการนอนไม่หลับได้
เลิกเหล้าแล้วนอนไม่หลับ ทำยังไง
นี่คืออาการที่ทำให้คนกลับไปดื่มมากที่สุด แอลกอฮอล์ทำให้ “หลับเร็ว” แต่ทำลายหลับลึกและทำให้ตื่นกลางดึก สมองที่ชินกับการถูกกดมานานจะตื่นตัวมากผิดปกติในช่วงแรก การนอนจึงแย่ลงก่อนจะดีขึ้น
- เข้านอนและตื่นเวลาเดิมทุกวัน รวมวันหยุด นาฬิกาชีวิตคือสิ่งที่พังมากที่สุดในคนดื่ม
- ไม่งีบกลางวันเกิน 20 นาที และไม่งีบหลังบ่ายสาม
- เลิกกาแฟหลังเที่ยง ช่วงนี้คาเฟอีนออกฤทธิ์แรงกว่าปกติ
- ห้องมืด เย็น เงียบ ไม่ดูจอ 1 ชั่วโมงก่อนนอน
- ออกกำลังกายตอนเย็น เดินเร็ว 30 นาที แต่ไม่ใกล้เวลานอนเกินไป
- อย่าใช้เหล้าช่วยนอน แม้แก้วเดียว เพราะจะดึงร่างกายกลับไปนับหนึ่งใหม่
- ห้ามซื้อยานอนหลับกินเอง ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนติดได้เร็วพอ ๆ กับเหล้า และอันตรายถ้าดื่มร่วม
ถ้านอนไม่หลับเกิน 4 สัปดาห์ หรือรบกวนการทำงานชัดเจน พบแพทย์ได้ มียาช่วยนอนที่ไม่ติดและใช้ระยะสั้น วิธีปรับการนอนเพิ่มเติมอยู่ใน เลิกยาแล้วนอนไม่หลับ ทำยังไง
อยากดื่ม กินอะไรแทน
ความอยากเหล้ามาเป็นคลื่น 15–30 นาที และส่วนใหญ่มีต้นตอจากร่างกาย
- หิวหรือน้ำตาลตก กินมื้อเย็นให้ครบก่อนถึงเวลาที่เคยดื่ม ผลไม้ ถั่ว โยเกิร์ต
- กระหาย น้ำเปล่าเย็น ๆ โซดามะนาว ชาสมุนไพรไม่หวาน น้ำขิง
- อยากมีอะไรในมือ แก้วที่ชอบใส่น้ำอื่น ของเคี้ยว หมากฝรั่ง
- เครียดหรือเหงา โทรหาใครสักคน ออกจากที่นั่น เดิน 10 นาที
เดือนแรกควรเลี่ยงเบียร์หรือไวน์ไร้แอลกอฮอล์ เพราะรส กลิ่น และบรรยากาศกระตุ้นความอยากได้แรงไม่ต่างจากของจริง วิธีรับมือความอยากแบบละเอียดอยู่ใน อยากยา รับมือยังไง ใช้ได้กับเหล้าเหมือนกัน
หลังเลิก ร่างกายได้อะไรคืน
- 1–2 สัปดาห์ นอนหลับลึกขึ้น ความดันลด ตื่นเช้าไม่สั่น
- 3–4 สัปดาห์ ไขมันพอกตับเริ่มลด ค่าตับ (AST ALT GGT) ลง หน้าบวมน้อยลง
- 1–3 เดือน สมาธิ ความจำ อารมณ์ดีขึ้นชัด น้ำหนักเริ่มลงเพราะไม่ได้แคลอรีจากเหล้า
- หลัง 3 เดือน ตับอักเสบระยะแรกฟื้นได้เกือบสมบูรณ์ ความเสี่ยงโรคหัวใจและมะเร็งลดลงต่อเนื่อง
เมื่อไหร่ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ชัก เห็นภาพหลอน สับสน ไข้สูง ใจสั่นแรงจนแน่นหน้าอก อาเจียนเป็นเลือด หรือตัวเหลืองตาเหลือง โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉิน ถ้าต้องการคำปรึกษาเรื่องการเลิกเหล้าโดยเฉพาะ โทร 1413 ศูนย์ปรึกษาปัญหาสุรา (ฟรี) หรือ 1165 และโรงพยาบาลรัฐทุกแห่งรับเลิกเหล้าด้วยสิทธิบัตรทอง
คำถามที่พบบ่อย
?เลิกเหล้าหักดิบตายได้จริงไหม
จริงสำหรับคนที่ดื่มหนักทุกวันต่อเนื่องนานจนร่างกายติด การหยุดกะทันหันอาจทำให้ชักหรือเกิดภาวะ delirium tremens ใน 48–72 ชั่วโมง ซึ่งมีอัตราเสียชีวิตสูงหากไม่ได้รักษา กลุ่มนี้ควรเลิกในโรงพยาบาลหรือคลินิกเลิกเหล้าซึ่งมียาช่วยถอนที่ปลอดภัย ส่วนคนที่ดื่มเฉพาะสังสรรค์ หยุดเลยได้
?เลิกเหล้าแล้วนอนไม่หลับ กี่วันหาย
สัปดาห์แรกมักหนักที่สุด ส่วนใหญ่ดีขึ้นชัดใน 2–4 สัปดาห์ และกลับมานอนได้ใกล้ปกติใน 1–3 เดือน คนที่ดื่มหนักมานานหลายปีอาจใช้เวลานานกว่านั้น การกลับไปดื่ม "เพื่อช่วยให้หลับ" จะดึงนาฬิกากลับไปเริ่มใหม่
?เลิกเหล้าต้องกินยาไหม
ไม่ทุกคน แพทย์จะให้ยาช่วยถอนระยะสั้นเฉพาะคนที่มีอาการถอนชัดเจน (มือสั่น เหงื่อออก ใจสั่น) ร่วมกับวิตามินบี 1 ขนาดสูง และอาจมียาลดความอยากดื่มสำหรับระยะยาว ทั้งหมดต้องสั่งโดยแพทย์ ห้ามซื้อยานอนหลับหรือยาคลายเครียดกินเองเพราะเป็นกลุ่มที่ติดได้เช่นกัน
?เลิกเหล้า กินอะไรแทนดี
น้ำเปล่า โซดาใส่มะนาว ชาสมุนไพรไม่หวาน และของเคี้ยวอย่างผลไม้ ถั่ว เมื่ออยากดื่มตอนเย็น ความอยากหลายครั้งคือความหิวหรือน้ำตาลตก การกินมื้อเย็นให้ครบก่อนเวลาที่เคยดื่มช่วยได้มาก ช่วงเดือนแรกควรเลี่ยงเบียร์ไร้แอลกอฮอล์เพราะรสและบรรยากาศกระตุ้นความอยาก
เมื่อไหร่ควรขอความช่วยเหลือทันที
หากมีอาการ ใจสั่นรุนแรง แน่นหน้าอก ชัก หลอน ระแวงจนควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง โทร 1669 (ฉุกเฉิน) · 1165 (สายด่วนยาเสพติด (สบยช.)) · 1323 (สายด่วนสุขภาพจิต)
แหล่งอ้างอิง
ทีมเภสัชกรผู้ดูแลคอนเทนต์และให้คำปรึกษาของ HP100 (TODO: ใส่ชื่อจริงและเลขใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมก่อน launch เพื่อ E-E-A-T)
ไม่แน่ใจว่าเริ่มยังไง? คุยกับเราก่อน
ทีม HP100 และเภสัชกรพร้อมให้คำแนะนำแบบเป็นส่วนตัว ไม่มีการตัดสิน ไม่บันทึกตัวตน