อ่อนเพลีย ไม่มีแรง ตัวซีด หลังเล่นยาหรือดื่มหนัก ร่างกายขาดอะไร
อ่อนเพลียเรื้อรังหลังใช้ไอซ์ ยาบ้า หรือดื่มหนัก มักมาจากการอดนอน อดอาหาร ขาดวิตามินบี ธาตุเหล็ก และโดพามีนต่ำ รวมสาเหตุ สัญญาณที่ต้องตรวจเลือด และวิธีฟื้นพลังงาน
หยุดใช้แล้ว แต่ทำไมยังไม่มีแรงลุกจากเตียง ทำงานได้ครึ่งวันก็หมด ขึ้นบันไดแล้วเหนื่อย ความเพลียแบบนี้มีหลายชั้นซ้อนกัน และแต่ละชั้นแก้ต่างกัน
5 สาเหตุที่ซ้อนกัน
1. หนี้การนอน
ไอซ์และยาบ้าทำให้ไม่นอนได้ 2–5 วันต่อรอบ ร่างกายสะสม "หนี้" ที่ต้องใช้คืนเป็นสัปดาห์ ช่วง Crash ที่นอน 15 ชั่วโมงยังไม่พอ การนอนที่สม่ำเสมออีก 2–4 สัปดาห์ถึงจะเริ่มมีแรงจริง
2. ขาดสารอาหาร
ช่วงใช้สารมักไม่กินข้าว หรือกินแต่ของหวานและน้ำอัดลม ส่วนแอลกอฮอล์ขับวิตามินบีและแมกนีเซียมออกทางปัสสาวะ ผลคือ
- ขาดวิตามินบี 1 บี 6 บี 12 เพลีย ชาปลายมือเท้า สมองเบลอ
- ขาดธาตุเหล็ก ซีด เหนื่อยง่าย ใจสั่น มือเท้าเย็น
- ขาดโปรตีน กล้ามเนื้อลีบ แผลหายช้า ผมร่วง
- ขาดน้ำและเกลือแร่ ปวดหัว เวียนหัว ปากแห้ง
3. โดพามีนต่ำ
หลังหยุดสารกระตุ้น สมองผลิตโดพามีนได้น้อยกว่าปกติเป็นเดือน ทำให้ "ไม่มีแรงใจ" จะทำอะไร ซึ่งรู้สึกเหมือนไม่มีแรงกาย ดูเพิ่มใน PAWS
4. ตับและหัวใจที่ทำงานหนัก
การใช้สารหรือดื่มหนักเป็นเวลานาน อาจทำให้ตับอักเสบหรือหัวใจทำงานลดลง ซึ่งทั้งสองอย่างแสดงออกเป็นความเพลียเรื้อรัง
5. ซึมเศร้า
ความเพลียที่ไม่ดีขึ้นแม้นอนพอ ร่วมกับเบื่อทุกอย่าง ไม่อยากเจอใคร อาจเป็นภาวะซึมเศร้า ซึ่งพบมากในช่วง 1–3 เดือนแรกหลังเลิก และรักษาได้
สัญญาณที่ควรตรวจเลือด
- ซีด เหลือง ตาเหลือง
- ใจสั่นแม้ตอนพัก เหนื่อยขึ้นบันได 1 ชั้น
- บวมที่ขา ท้องโต
- เพลียเกิน 4–6 สัปดาห์หลังนอนปกติแล้ว
การตรวจที่ควรขอ: CBC (เม็ดเลือด), ค่าตับ (AST ALT), ค่าไต, น้ำตาล, และวิตามินบี 12 ถ้ามีอาการชา โรงพยาบาลรัฐตรวจได้ในราคาไม่แพงหรือใช้สิทธิบัตรทอง
ฟื้นพลังงานทีละขั้น
สัปดาห์ที่ 1–2: ซ่อมพื้นฐาน นอนเวลาเดิมทุกวัน · น้ำวันละ 2 ลิตร · กินให้ได้ 3 มื้อ แม้จะน้อย เน้นไข่ นม ข้าว กล้วย
สัปดาห์ที่ 3–4: เติมสารอาหาร โปรตีนทุกมื้อ (ไข่ 2 ฟอง ปลา ไก่ เต้าหู้) · ผักใบเขียวและผลไม้สด · ถั่ว ธัญพืช เพื่อวิตามินบีและแมกนีเซียม · เนื้อแดงหรือตับสัปดาห์ละ 1–2 ครั้งถ้าซีด
เดือนที่ 2 เป็นต้นไป: สร้างกำลัง เดินเร็ว 20–30 นาทีทุกวัน แล้วค่อยเพิ่ม · ออกแดดเช้า · กิจกรรมที่ให้ความสุขเล็ก ๆ ทุกวันเพื่อฝึกระบบโดพามีน
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีวิตามินบีรวมและวิตามินซี อาจช่วยเติมส่วนที่ขาดในช่วงที่ยังกินได้ไม่ครบ แต่ไม่ทดแทนอาหารจริง และควรอ่านฉลากหรือปรึกษาเภสัชกรหากมีโรคประจำตัว
คำถามที่พบบ่อย
?อ่อนเพลีย กินวิตามินอะไรดี
ถ้าเพิ่งผ่านช่วงใช้สารหรือดื่มหนัก สารอาหารที่ขาดบ่อยคือวิตามินบีรวม (โดยเฉพาะ B1 B6 B12) วิตามินซี แมกนีเซียม และธาตุเหล็ก ควรเริ่มจากอาหารจริงก่อน และตรวจเลือดถ้าซีดหรือเพลียนานเกิน 1 เดือน
?ตัวซีดเกิดจากอะไร
ที่พบบ่อยคือโลหิตจางจากขาดธาตุเหล็กหรือวิตามินบี 12 เพราะไม่กินข้าวหลายวัน แต่ตัวซีดเหลืองอาจบ่งถึงปัญหาตับ ควรตรวจเลือด
เมื่อไหร่ควรขอความช่วยเหลือทันที
หากมีอาการ ใจสั่นรุนแรง แน่นหน้าอก ชัก หลอน ระแวงจนควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง โทร 1669 (ฉุกเฉิน) · 1165 (สายด่วนยาเสพติด (สบยช.)) · 1323 (สายด่วนสุขภาพจิต)
แหล่งอ้างอิง
ทีมเภสัชกรผู้ดูแลคอนเทนต์และให้คำปรึกษาของ HP100
ไม่แน่ใจว่าเริ่มยังไง? คุยกับเราก่อน
ทีม HP100 และเภสัชกรพร้อมให้คำแนะนำแบบเป็นส่วนตัว ไม่มีการตัดสิน ไม่บันทึกตัวตน